Yapay Zeka ve Gazetecilik: Dijital Dönüşümde Yeni Bir Araç

Bu makalede, gazetecilikte yapay zeka kullanımını incelenecektir. Yapay zekanın habercilik ve içerik üretimi üzerindeki etkisi ve rolü ele alınacaktır. Yapay zekanın gazetecilikte doğruluğu sağlaması ve bunun üzerine medyanın tartışmalarından bahsedilecektir.

Yapay zeka son zamanlarda hem gazetecilikte hem de medyanın farklı alanlarında etkisini göstermektedir. Otomatik haber yazımı, sahte haberlerin tespiti ve kişiselleştirilmiş içerik sunumu gibi yapay zeka uygulamaları, haner endüstrisinde köklü değişikliklere yol açmaktadır.

Yapay zeka, sıklıkla makinelerin sanki insanlar tarafından yapılmış gibi görünen işleri yapmasını sağlayan bilim dalı olarak tanımlanır [McCarthy et al., 1955].  Günümüzde yapay zeka algoritmaları, gazetecilik faaliyetlerinin tüm yönlerini gerçekleştirmek için kullanılmaktadır: veri toplama, yeni içgörüler ve eğilimler ortaya çıkarmak için veriyi analiz etme ve alıntılar oluşturma. Günümüz Nesnelerin İnterneti (IoT) çağında, çevremizdeki tüm nesnelere sensörler  yerleştiriliyor ve biz aktif veya pasif olsak da sürekli olarak bilgi toplamaktadırlar. Telefonlarımız fiziksel hareketlerimizi ve hücresel aktivitelerimizi giderek daha fazla izliyor v tüm bu bilgiler “veri silonlarında” saklanıyor [Robot Journalism: Can Human Journalism Survive? Noam Lemelshtrich Latar].

Literatürde yapay zekanın gazetecilikte kullanımı üzerine birçok çalışma bulunmaktadır.

Araştırmacılar, gazetecilikte yapay zekanın kullanımınında haber üretim sürecini üç aşamaya ayırmaktadır: hikaye keşfi, hikaye üretimi ve hikaye dağıtımı. Hikaye keşfinde yapay zeka kullanımı, makine öğrenimi ile belgeler ve verilerde insanların normalde fark edemeyeceği şeyleri anlamak ve bir muhabir veya editörü, makinenin özellikle dikkat etmesi için programlandığı bir durum hakkında otomatik olarak uyarmak için botlar oluşturmayı içerebilmektedir. (AI in Journalism: Creating an Ethical Framework)

Buna bir örnek olarak bilgisayar bilimci ve veri gazetecisi Meredith Broussard’ın Story Discovery Engine (2015) adlı çalışması gösterilebilmektedir. Broussard, Philadelphia Okul Bölgesi’nden verileri tarayarak öğrencilerin sınavlara iyi bir şekilde hazırlanabilmeleri  için yeterli sayıda kitabın olup olmadığını görmek üzere bir algoritma programlamıştır. Oluşturduğu yazılım, etkileşimli veri görselleştirmesi üreten bilgi tabanlı bir uzman sistemdir.

Bu yazılım, herhangi bir bireyin analiz edebileceğinden daha fazla veriyi inceleyebilmekteydi ve Broussard, potansiyel haberlere yol açabilecek birçok bulgunun örneklerini de sisteme dahil etmiştir. (AI in Journalism: Creating an Ethical Framework)

En yaygın yapay zeka kullanımı otomatik içerik üretimi yoluyla gerçekleşmektedir.

Otomatik içerik yazımı (aynı zamanda “robot gazeteciliği” veya “algoritmik haber yazımı” olarak da bilinir), “hesaplamalı gazetecilik” alanına girer ve ilk olarak spor, finans, suç ve hava durumu gibi temiz, düzenli verilerin bulunduğu alanlarda uygulanmıştır (Miroshnichenko, 2018). (AI in Journalism: Creating an Ethical Framework)

Bu tür yapay zeka ve gazetecilik araştırmalarında çeşitli araştırma yöntemleri kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden birisi de literatür taramasıdır. Yapay zeka ve gazetecilik üzerine zaten yapılmış olan araştırmaları inceleyerek, geçmiş çalışmaların bulguları ve önerileri analiz edilmektedir.

Bir diğer araştırma yöntemi ise vaka analizidir. Belirli bir olay veya uygulama incelenir. Örneğin Associated Press’in finansal raporları otomatikleştirme uygulaması gibi vaka çalışmaları, yapay zekanın haber üretimindeki etkilerini anlamak için detaylı analiz sağlamaktadır.

Yapay zekanın gazetecilik alanında kullanılması geçmişten günümüze uzanmıştır. Özellikle günlük, rutin haberlerin hızlı ve doğru bir şekilde yazılmasında, sahte haberlerin tespitinde ve veri analizinde gazetecilere büyük kolaylık sağlamaktadır.

Yapay zekanın gazetecilikte kullanılması hız ve doğruluk bakımından avantajlı olmasına rağmen bazı sorunlar ve tarafsızlık gibi önemli türden konularda dikkatli olunması gerekilmektedir.

Gelecekte yapay zekanın gazetecilikteki etkilerini daha iyi anlayabilmek için farklı yöntemler geliştirilmesi ve gazetecilerin bu teknolojiyi destekleyici bir araç olarak kullanması önerilmektedir.

Referanslar:

• McCarthy, J., Minsky, M., & Shannon, C. E. (1955). A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence. Dartmouth College.

• Lemelshtrich Latar, N. (n.d.). Robot journalism: Can human journalism survive? https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=8MFUDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR5&dq=ai+and+journalism&ots=C4B0lvcRQI&sig=8rC2FsO8WFr0ecxxZGlzrV7nFaQ&redir_esc=y#v=onepage&q=ai%20and%20journalism&f=false

• Broussard, M. (2015). Story Discovery Engine. Syracuse University Honors Capstone Projects.

• Miroshnichenko, A. (2018). AI in journalism: Creating an ethical framework. International Journal of Media and Information Literacy, 10(2), 15-25.